Wmo informatiemakelaar

Decentralisatie AWBZ begeleiding biedt kansen voor verbeteren Wmo administratie

2012-02-27T09:18:00.003+01:00

Afgelopen week las ik een artikel over zorgaanbieders die een gemeente erop wijzen dat de administratieve lasten sterk zullen toenemen met de decentralisatie AWBZ begeleiding naar gemeenten. Zorgaanbieders krijgen hierdoor niet meer met een beperkt aantal zorgkantoren of zorgverzekeraars te maken, maar met verschillende gemeenten. Met de komst van de Wmo zijn zorgaanbieders al geconfronteerd met een enorme stijging van de administratieve lasten. Met de aankomende decentralisatie dreigt dit verder toe te nemen. Niet alleen zorgaanbieders, ook gemeenten bereiden zich voor op de aanstaande decentralisatie en denken na over hoe de administratie daaromtrent vormgegeven kan worden.

Daarvoor is het allereerst van belang om terug te kijken wat in het verleden heeft geleid tot een toename van de administratieve lasten. Daarnaast moet er gekeken worden naar hoe dit met de decentralisatie opgepakt kan worden. Als gemeenten hun administratie sluitend hebben en de regierol op zich nemen, dan hebben cliënten en zorgaanbieders hier ook voordeel van. Maar hoe krijgen gemeenten hun administratie sluitend met het oog op de decentralisatie? Deze vraag en de verschuiving die wij de afgelopen jaren hebben gezien van financiële verantwoording naar maatschappelijke verantwoording, gaan we de deze blog behandelen.

Van AWBZ zorgleverancier naar Wmo zorgleverancier

Bij de invoering van de Wmo in 2007 werden zorgaanbieders geconfronteerd met wensen van individuele gemeenten. Binnen de voor hen bekende AWBZ was de administratie en de wijze van verantwoording en declaratie geheel uniform middels een landelijke standaard. Zorgaanbieders hadden te maken met één of een beperkt aantal zorgkantoren. Bij de start van de Wmo hebben veel gemeenten bij het afsluiten van contracten niet gedefinieerd op welke wijze men wenst te gaan werken. Gedurende het eerste jaar heeft men in veel gevallen een eigen methodiek ontwikkeld. Deze methodiek is vervolgens verder ontwikkeld, soms in samenspraak met de aanbieders, tot waar we vandaag de dag zijn. Los van de vraag of methodiek vanuit de AWBZ de juiste is, kunnen we concluderen dat de toenemende administratieve regeldruk mede veroorzaakt wordt door de toename van het aantal contractpartijen voor de zorgleveranciers en de individuele behoeften van deze partijen.

Wmo administratie gemeenten complexer na decentralisatie AWBZ begeleiding

De decentralisatie maakt de administratie van de Wmo meer complex voor gemeenten. Zij krijgen namelijk te maken met meer producten dan nu bij hulp bij het huishouden (Hbh). Daarnaast zal er sprake zijn van een toename van het aantal leveranciers per gemeente. Daardoor zullen er verschillende contractvormen en prestatieafspraken naast elkaar ontstaan. Nu heeft de gemeente vaak één soort overeenkomst met alle leveranciers Hbh, maar straks zullen gemeenten op doelgroepniveau contracten af moeten sluiten met afwijkende presentatie- en administratieafspraken.

Wilt u als gemeente inzicht hebben in de zorg die cliënten krijgen en de zorg die u als gemeente heeft ingekocht, dan zullen er afspraken gemaakt moeten worden over verantwoording en rapportage. Voor een deel moeten gemeenten en zorgaanbieders hun processen en systemen opnieuw inrichten. Gemeenten zouden hierin de regierol op zich moeten nemen als zij ook na de decentralisatie hun Wmo administratie sluitend willen hebben. Interessant is echter om de lessen die in het verleden geleerd zijn, toe te passen in de toekomst. Parallel zou het iedereen helpen als u regionaal nog breder kunt standaardiseren.

Uniformiteit doorslaggevend voor sluitende processen

Allereerst is een heldere communicatie over de registratie, facturatie en communicatie zoals u die als gemeente wenst te hanteren van belang. Ongeacht de vorm of de mate van de verantwoording die een gemeente uiteindelijk kiest is het cruciaal om te zorgen voor helderheid. Daarnaast dient een gemeente uniformiteit voor de vele zorgaanbieders in de registratie en verantwoording met zo min mogelijk uitzonderingen te bewerkstelligen. Onze ervaring is dat het gemakkelijk is om bestaande standaarden te gebruiken en daar waar nodig aan te scherpen. Ook hier zouden gemeenten samenwerkingsverbanden kunnen zoeken. Door hier eenduidigheid in te creëren weten zorgaanbieders waar ze aan toe zijn en is het voor gemeenten gemakkelijker om dit proces te automatiseren. Geautomatiseerde processen verminderen de druk op de ambtelijke organisatie en verlagen de kosten. Uiteindelijk zal deze standaardisatie eerder leiden tot sluitende processen.

Samenwerkingsverbanden op regioniveau bieden synergievoordelen en dit betekent dat de eerder beschreven uniforme handelswijze op breder niveau opgepakt kan worden. Gemeenten hebben hierdoor voordeel bij contractmanagement, inkoop en de opzet en uitvoering van automatiseringsprocessen. Zorgaanbieders in een bepaalde regio krijgen hierdoor niet te maken met veel verschillende vormen van aanlevering van facturen en diverse contracten bij kleine gemeenten.

Van financiële verantwoording naar maatschappelijke verantwoording

De afgelopen jaren zijn gemeenten zoekende geweest naar toetsingskaders binnen de Wmo. Enerzijds heeft men een verantwoordingssystematiek ontwikkeld, anderzijds heeft men op beperkte wijze de kwaliteit getoetst. Waar in het verleden de focus lag op doelmatig, rechtmatig en transparant, gaat het nu meer naar high trust and high penalty. Dit gaat uiteraard gepaard met maximale transparantie, direct vanaf de start. Gemeenten en zorgaanbieders geven dit steeds meer samen vorm.

De decentralisatie van de begeleiding kan dit proces alleen maar versnellen. Kwaliteit en output worden steeds belangrijker en de gemeente stuurt op de kwaliteit van de ingekochte diensten. Daarnaast heeft de gemeente ook te maken met een bepaalde verantwoording omtrent de uitgegeven financiële middelen en ingekochte diensten.

In gesprekken met veel gemeenten hebben we de afgelopen maanden gesproken hoe vorm kan worden gegeven aan deze administratieve uitvoering en op welke wijze het proces kan worden ingericht. Wilt u meer weten over hoe u de Wmo administratie in de toekomst kunt inrichten? Neem dan contact met ons op.

Teun van der Linden, WMO kantoor

Data-analyse geeft gemeenten inzicht in impact van decentralisatie AWBZ begeleiding

2012-02-17T14:34:00.003+01:00

De invoeringsdatum decentralisatie van AWBZ begeleiding nadert gestaag, ten minste als de invoering niet wordt uitgesteld. De VNG en het ministerie van VWS coördineren de informatielevering van CIZ, CAK en zorgkantoren aan gemeenten. De verschillende databestanden van het CIZ, Zorgkantoor en het CAK zijn inmiddels beschikbaar. De individuele cliëntgegevens zullen in een latere fase, waarschijnlijk april, volgen. Voor gemeenten zijn deze data cruciale informatie in de voorbereiding op de decentralisatie begeleiding. Met de cijfers (bronbestanden) van het CIZ, CAK en Zorgkantoor kan de impact van de decentralisatie AWBZ begeleiding voor een gemeente inzichtelijk worden gemaakt. Gemeenten hebben dit inzicht nodig om beleidskeuzes te maken en inkoop te organiseren.

Databestanden geven volledig inzicht in toekomstige groep cliënten en taken

Met een data-analyse krijgt een individuele gemeente inzicht in de verschillende databestanden van het CIZ (indicaties), Zorgkantoor (zorginkoop) en CAK (gedeclareerde zorg). Alle gemeenten hebben deze complexe data sets verspreid over de laatste maanden aangeleverd gekregen; middels het digitaal verwerken van alle bronbestanden kunnen gemeenten de cliënten op doelgroep-niveau, omvang van zorg, leveringsvorm, begeleidingsvorm en financiën op product en leveranciersniveau inzichtelijk maken.

Bron: http://www.wmokantoor.nl/resources/js/tinymce/plugins/imagemanager/files/Presentatie_gemeente_voorbeeld_DEF.pdf

Op deze manier krijgen gemeenten het volledige inzicht in de toekomstige groep cliënten en taken, die versleuteld ligt in de data. Dit kan in een later stadium aangevuld worden met recente data en data van Bureau Jeugdzorg. Gemeenten kunnen nog een stap verder gaan door op basis van deze data-analyse, de diverse bronbestanden met elkaar te vergelijken en alle opvallendheden en hiaten in beeld te brengen. Vervolgens dient er gezocht te worden naar een verklaring van de verschillen tussen de cijfers van CIZ en Zorgkantoor. Dit geeft gemeenten de regie, waarop bestuur en beleidsmakers hun beleidskeuzes kunnen baseren en voorbereidingen kunnen treffen voor de inrichting van de nieuwe Wmo. Denk hierbij aan contractmanagement, het zoeken van samenwerkingsverbanden met regiogemeenten en indicatiestelling en inkoop.

Gemeenten kunnen nu al verder gaan dan een data-analyse

Voorafgaand aan de data-analyse dient de huidige sociale kaart van een gemeente voor de Wmo in beeld te worden gebracht. Hierdoor hebben gemeenten inzichtelijk welke prestatievelden doorontwikkeld dienen te worden en welk beleid al aanknopingspunten biedt voor de begeleiding. Een data-analyse maakt vervolgens voor een gemeente de impact van decentralisatie AWBZ begeleiding inzichtelijk per cliëntgroep en begeleidingsvorm. Middels workshops met belangrijke stakeholders, zoals zorgleveranciers en zorgkantoor wordt gekeken naar indicatiestelling en de toekomstige sociale kaart. Het vertalen van al deze gegevens in relevante beleidsinformatie is een belangrijke vervolgstap voor gemeenten in hun voorbereiding.

Bent u benieuwd hoe een dergelijke data-analyse eruit ziet? Bekijk dan het voorbeeld dat wij beschikbaar hebben gesteld op: http://www.wmokantoor.nl/wat_doen_we/decentralisatie_begeleiding

Mark Rothuizen, consultant WMO kantoor

Kantelen met het oog op de toekomst

2012-02-10T17:21:00.001+01:00

De decentralisatie van AWBZ begeleiding maakt de Kanteling en Welzijn Nieuwe Stijl weer urgent voor gemeenten. In de praktijk zien we dat bij verschillende gemeenten het proces van ‘Kantelen’ nog steeds in ontwikkeling is. Dit is begrijpelijk omdat het inbedden van de Kanteling tijd kost en een ontwikkelproces is. Daarnaast gaat dit gepaard met verandering in het proces, samenwerking en communicatie. Met het oog op de nieuwe doelgroepen die op gemeenten afkomen door de decentralisatie AWBZ begeleiding, is het raadzaam dat gemeenten de Kanteling verder doorontwikkelen. Het WMO kantoor wil antwoord geven op welke wijze het proces van melding tot besluit voor de Wmo ingericht kan worden.

Keukentafelgesprek als uitgangspunt

Hoe ziet het gewenste Wmo proces eruit in relatie tot de Kanteling? Wat dient de gemeente te organiseren, alvorens de ambtelijke organisatie volledig in staat tot het behalen van de doelstellingen en dus resultaten van de Kanteling? Dit zijn belangrijke vragen waarop de gemeente in haar onderzoek naar verbeterpunten antwoord op moet geven. Hierbij zijn aandachtspunten zoals interne en externe communicatie, competentie en opleidingseisen van consulenten en de samenwerking met ketenpartners belangrijke aandachtspunten.

Om de Kanteling efficiënt vorm te geven dient het keukentafelgesprek als uitgangspunt te worden genomen, waarbij de participatieladder en ketenpartners ter ondersteuning zijn. De burger is primair verantwoordelijk voor de kwaliteit van zijn leven en leefomgeving. Steun daarbij moet in eerste instantie komen uit het sociale netwerk van de burger en de ´civil society´. Daarna komen (eerst) collectieve en (dan) individuele voorzieningen (inclusief professionele inzet) in beeld (participatieladder). Hierdoor kan beter worden ingezet op ‘multi-problematiek’, waarbij één plan en één aanpak wordt gehanteerd voor een cliënt op diverse beleidsterreinen, om zodoende een sluitende aanpak te realiseren voor de problematiek van de cliënt.

De Kanteling

Mogelijkheden voor de Kanteling

De mogelijkheden tot het inrichten van de processen ten behoeve van de Kanteling zijn talrijk. De signaleringsfunctie van ketenpartners kan benadrukt worden waardoor problemen bij een cliënt vroegtijdig wordt gesignaleerd. Ook kan er gedacht worden aan het vergoten van de vrijheid van professionals (consulenten) bij bijvoorbeeld de afweging tussen telefonisch contact of een huisbezoek en het breed uitvragen van de problemen bij de cliënt. Het hanteren van korte communicatielijnen richting ketenpartners en het delen van kennis en ervaringen, kan bijdragen aan een efficiënte procesinrichting en inzicht in elkaars diensten en voorzieningen. Voor een uniforme communicatie is het raadzaam een ‘moederverhaal’ te ontwikkelen over de nieuwe werkwijze en denkwijze. Om een bredere uitvraag van problemen te realiseren (keukentafelgesprek), is het raadzaam professionals te ondersteunen met opleidingen en competentie ontwikkeling zoals ziektebeelden, gesprekstechnieken en management van verwachtingen.

Tot slot is het, zeker met de komst van cliënten vanuit de AWBZ, van belang om een digitale sociale kaart te ontwikkelen die zowel intern als extern beschikbaar is en een compleet aanbod van algemene voorzieningen en diensten toont.

Handvatten tot verbetering beleid

Om in de toekomst de kosten van zorg en welzijn betaalbaar te houden is innovatie, efficiëntere processen en een kanteling in denk- en werkwijze noodzakelijk. Hoewel gemeente belast zijn met de compensatieplicht van haar inwoners, kan door middel van de Kanteling de eigen verantwoordelijkheid en eigen kracht van de burger en zijn sociaal netwerk benadrukt worden. Willen gemeenten hier goed op kunnen sturen, dan is een integrale benadering van de Kanteling en Welzijn Nieuwe Stijl noodzakelijk. Met het oog op de decentralisatie AWBZ begeleiding hebben wij reeds verschillende gemeenten ondersteund bij het doorlichten van de uitvoering van de Wmo. Hierdoor krijgen gemeenten inzicht in hoeverre reeds gemaakte keuzes zijn doorgevoerd en welke stappen nog gemaakt moeten worden.

Inge Kouijzer, junior consultant WMO kantoor

Aankomende decentralisatie begeleiding vraagt om betere sturing op gewenste output van Wmo contracten

2012-01-27T17:31:00.001+01:00

Aanbesteden binnen de Wmo leidt al jaren tot discussies over de manier van aanbesteden en de gekozen werkwijze en/of procedure. De vraag in welke categorie aanbesteding (2A / 2B) of procedure een bepaalde Wmo-dienst valt, kost veel tijd en energie van betrokken. Dat aanbesteden in Nederland een stuk eenvoudiger kan, daar zijn velen het inmiddels over eens. Het voorstel van het Europees parlement, om één categorie voor medisch-, sociale- en educatieve diensten in te richten, zal met name voor de Wet maatschappelijk ondersteuning een hoop onduidelijkheden wegnemen. Met het oog op de decentralisatie begeleiding, is het wachten tot er duidelijkheid is over de nieuwe aanbestedingsrichtlijn en of wetgeving. Voor gemeenten is wachten echter geen optie.

Decentralisatie begeleiding dwingt gemeenten te sturen op output van Wmo contracten

Wachten op deze nieuwe aanbestedingswet, met het oog de decentralisatie begeleiding, is ook niet nodig. Los van de aanbestedingsvorm kunnen gemeenten nu al een verbeterslag maken in hun inkoop. Veel aanbestedingen kennen als gunningcriteria ‘prijs en kwaliteit’, in de praktijk blijkt echter dat niet duidelijk is hoe kwaliteit beoordeeld en of gemeten wordt. Dat terwijl gemeenten er juist op gericht zijn de kwaliteit van hun Wmo-diensten te garanderen. Het richten op kwaliteit is binnen de Wmo een voorwaarde en wordt met decentralisatie van begeleiding nog belangrijker. De functie begeleiding is complex en dit betekent dat er veel bij komt kijken wanneer gemeenten de gunningcriteria en minimum eisen formuleren als onderdeel van de uitvraag. Binnen de huidige aanbestedingen, denk aan hulp bij het huishouden of Wmo hulpmiddelen, lukt het de gemeente over het algemeen prima om te formuleren welke kwaliteit men verwacht. Ook de beoordeling van de inschrijver(s) volstaat. Op het moment dat de opdracht is gepubliceerd, de inschrijving is beoordeeld en de winnende inschrijver is gecontracteerd, belanden veel gemeente in het ‘grijze gebied’ waar er geen zicht is op de geleverde kwaliteit.

Krijg zicht op de geleverde kwaliteit

Om zicht te krijgen op het kwaliteitsaspect van een aanbesteding is het raadzaam om op voorhand een duidelijke strategie met een helder doel te bepalen. Dit betekent, alvorens de inkoopprocedure in werking wordt gezet, de markt te consulteren en uit te zoeken wat de mogelijkheden zijn. Inkoop zal plaats moeten vinden met een focus op het resultaat, dit betekent dat vooraf niet alles tot in detail gespecificeerd hoeft te worden. Sterker nog, dit maakt controle moeilijker en het komt de service/dienstverlening niet ten goede. Beschrijf daarom het gewenste resultaat en ga niet exact voorschrijven wat leveranciers moeten doen. Door duidelijk te beschrijven hoe het resultaat te monitoren en hierop aan te sturen, blijft het omschreven doel in zicht. Dit proces dient al gestart te worden voorafgaand aan het inkoopproces en hiervoor is inhoudelijke kennis van de dienstverlening een vereiste. Kortom, geef de markt de vrijheid met de beste oplossing te komen. De inkoopvorm staat los van de beoogde output.

Via onze blog zullen wij de komende tijd vaker schrijven over het waarborgen van kwaliteit bij het inkoopproces binnen de Wmo. In de komende periode gaan wij inkoopexperts matchen met inhoudsdeskundigen van de Wmo en een vertaling maken hoe gemeenten de gewenste output gaan bereiken.

Hans Hendriks, consultant WMO kantoor

Bij overhevelen van taken uit AWBZ hoort ook overhevelen van verantwoordelijkheden

2012-01-13T11:30:00.000+01:00

De Tweede Kamer heeft in oktober een motie aangenomen waarin bepleit wordt het budget voor de decentralisatie van de begeleiding uit de AWBZ naar de Wmo, te bestemmen in een doeluitkering in het gemeentefonds. De Tweede Kamer geeft met deze motie aan zich zorgen te maken dat het budget voor begeleiding gebruikt zal worden voor het dichten van gaten in de gemeentelijke begroting als gevolg van te grote bestedingsvrijheid. Het kabinet heeft besloten deze motie in aangepaste vorm ten uitvoer te brengen. Het budget wordt niet in de vorm van een specifieke uitkering betaald, maar in de vorm van een decentralisatie-uitkering. Om de Kamer tegemoet te komen heeft het kabinet een aantal extra waarborgen opgenomen in de decentralisatie-uitkering.

Bezwaar kabinet is dat gemeenten de begeleiding als apart taakveld blijven zien

De financiële verhoudingswet (Fvw) kent geen doeluitkering in het gemeentefonds. Bij een specifiek uitkering mogen gemeenten hun middelen alleen uitgeven aan een vooraf bepaald doel, met alle bijbehorende administratieve lasten. Dit past niet binnen huidige beleid van het Rijk en VNG om het aantal specifieke uitkeringen terug te dringen. Het belangrijkste bezwaar van het kabinet is echter dat gemeenten de begeleiding als apart taakveld zullen blijven zien, terwijl de kracht van de Wmo juist ligt in de integrale aanpak met het bredere welzijnsbeleid. Het kabinet kiest derhalve voor een financiering middels een decentralisatie uitkering in het gemeentefonds.

De middelen die via een decentralisatie-uitkering worden verstrekt zijn vrij besteedbaar. Hierbij bestaat echter de mogelijkheid om andere verdeelmaatstaven te hanteren dan bij de algemene uitkering, waardoor de uitgaven op macroniveau door het Rijk gemonitord kunnen worden. Derhalve is het mogelijk dit budget te koppelen aan de resultaatverplichtingen zoals vastgelegd in de negen prestatievelden van de Wmo.

Decentralisatie-uitkering in lijn met wezenskenmerken van de Wmo
De gekozen financieringsmethodiek is in lijn met een van de wezenskenmerken van de Wmo; de lokale beleidsvrijheid. Hierdoor krijgen gemeenten de ruimte de uitvoering op lokaal niveau te organiseren en zelf financiële verantwoordelijkheid te dragen. In steeds meer gemeenten worden initiatieven ontplooid die leiden tot een maatwerkaanpak, waarbij verbindingen worden gelegd met bijvoorbeeld de Wet sociale werkvoorziening (WSW), schuldhulpverlening of de Jeugdzorg. Dat deze benadering beter aansluit op de veranderingen in de Wmo beschreven wij reeds in onze blog van 17 november 2011. Gemeenten moeten dus zelf in staat worden gesteld de besteding van hun middelen te bepalen en te verantwoorden, toegespitst op gemeente-eigen ontwikkelingen en omstandigheden.

Waarborgen decentralisatie-uitkering bieden mogelijkheid te sturen op kwaliteit
Op dit moment is de compensatieplicht de belangrijkste waarborg in de Wmo. Het kabinet wil daarnaast een aantal aanvullende waarborgen opnemen. De compensatieplicht wordt uitgebreid met de begeleiding in de dagelijkse verrichtingen in het persoonlijke leven.

Tevens worden een aantal kwaliteitswaarborgen opgenomen en om deze onderdeel uit te laten maken van de gemeentelijke beleidscyclus, worden gemeenten verplicht om in de verordening regels op te nemen om het kwaliteitsbeleid uit te voeren. Voor toezicht hierop zou de inspectie voor de gezondheidszorg de komende jaren de aangewezen instantie zijn. In het kader van de horizontale verantwoording wordt een standaard cliëntervaringsonderzoek opgesteld welke gemeenten jaarlijks moeten publiceren.

Deze waarborgen uit de prestatievelden leiden niet alleen tot extra werkzaamheden, maar bieden ook mogelijkheden voor gemeenten om naast de financiën op kwaliteit en kwantiteit te kunnen sturen. Dit kan de uitvoering van de Wmo enkel ten goede komen. De uitdaging ligt daarom bij gemeenten om op korte termijn na te denken over kwaliteitseisen op basis van de huidige ervaringen. Deze kwaliteitseisen moeten terugkomen in contractafspraken en bedrijfsprocessen om zodoende niet alleen te kunnen toetsen en monitoren, maar er ook op te kunnen sturen. Alleen op deze manier kunnen uitvoering en financiering op een betrouwbare manier aan elkaar worden gekoppeld en kunnen gemeenten deze verantwoordelijkheden ook dragen.

Hans Hendriks, consultant WMO kantoor

Hoe jeugdzorg vorm te geven in de toekomst? De eerste winsten zijn nu al te behalen!

2012-01-02T15:41:00.001+01:00

Vorige blog zijn we ingegaan op de IQ-maatregel en de kansen die dit gemeenten biedt. Eind december 2011 heeft de Tweede Kamer gedebatteerd over de plannen om de jeugdzorg bij gemeenten onder te brengen. Op dit plan is veel kritiek vanuit verschillende instanties, maar de kans is echter groot dat deze plannen toch doorgang zullen vinden. In het regeerakkoord Rutte staat namelijk dat jeugdzorg wezenlijk anders georganiseerd moet worden. Net zoals met de IQ-maatregel, is het nu voor gemeenten cruciaal om regionaal samenwerkingsverbanden te zoeken met bijvoorbeeld andere gemeenten en/of centrumgemeenten. Door kennis te delen, gezamenlijk beleid te ontwikkelen en te zoeken naar de meeste efficiënte uitvoering kan dit succesvol georganiseerd worden.

Uit een kosten baten analyse van het ministerie van VWS blijkt dat deze methode een financieel rendement van maximaal 20% op kan leveren. In de analyse zijn alle organisatorische en maatschappelijke effecten in kaart gebracht en in geld uitgedrukt. Het rendement wordt vooral behaald doordat de regisseurs werk wegnemen bij de reguliere hulpverleners. Als de immateriële effecten worden meegenomen wordt een positief maatschappelijk rendement van 40% berekend (Bron: e-book Achter de voordeur op website van ministerie van VWS).

Ketenregie middels een integrale benadering zorg voor jeugd

In het regeerakkoord is gekozen voor een integrale benadering van de zorg voor jeugd. Verschillende vormen van zorg worden op deze manier onder gebracht in één financieringssysteem en bij één bestuurslaag. Deze herinrichting van het stelsel dient afgerond te zijn in 2015. Kabinet Rutte verwacht dat gemeenten in staat zijn maatwerk te leveren en daarmee het stelsel van zorg voor jeugd doelmatiger en doeltreffender vorm te geven.

Het preventieaspect van Jeugdzorg is de laatste jaren al beter georganiseerd via de ontwikkeling van Centra voor Jeugd en Gezin. Om dit aan te sluiten bij de jeugdzorg voor ‘zwaardere gevallen, dient deze zorg door gemeenten doorontwikkeld te worden. Gemeenten kunnen dat niet alleen, zeker de kleine gemeenten niet. Ze zouden ervoor kunnen kiezen om samen te werken met andere gemeenten en/of de centrumgemeente in de regio. De samenwerkende gemeenten dienen door middel van ketenregie, de samenwerking van zorg- en hulpverleners aan te sturen. Hierbij dienen hulpverleners en casemanagers voldoende mandaat te krijgen van de samenwerkende organisaties.

Indiceren ‘achter de voordeur’

Ook de indicatie kan anders georganiseerd worden, denk bijvoorbeeld aan het vervangen van de huidige indicatiestelling van professionele beoordeling van aanvragen volgens vooraf vastgestelde protocollen. Een andere werkwijze gaat uit van een dialooggestuurde diagnose, dat wil zeggen in overleg met de cliënt en zijn sociaal systeem. Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) wordt de toegangspoort voor de Jeugdzorg. De professionals bij het CJG kunnen het dossier overzien en hebben de bevoegdheid om elke hulp in de keten in te schakelen. Dit vraagt een zelfstandig professioneel oordeel en om direct handelen. Eén samenhangend plan per gezin door de professionals van het CJG is hierbij het uitgangspunt. De kracht van deze aanpak zit hem vooral in de regie: één persoon onderzoekt de bovenliggende hulpvraag op alle leefgebieden, zoals wonen, financiën, werk, opvoedhulp, van een jongere en/of zijn gezin. Het achterliggende doel hierbij is structuur, financiële zekerheid, rust om opvoedproblemen aan te pakken.

Jos van Heijningen, senior consultant WMO kantoor

IQ-maatregel biedt ook mogelijkheden voor gemeenten

2011-12-16T08:50:00.002+01:00

De IQ-maatregel, die als gevolg heeft dat een deel van een zwakbegaafden hun zorg vanuit de Wmo in plaats van de AWBZ krijgen, wordt heroverwogen. Tot nu toe heb ik vooral veel geluiden gehoord dat de IQ-maatregel een pure bezuiniging is. In deze blog wil ik ook aandacht besteden aan de mogelijke kansen die dit biedt voor cliënten en gemeenten.

Zwakbegaafden zullen zich vaker tot de gemeente wenden

Voor het ontvangen van AWBZ-zorg voor mensen met een (licht) verstandelijke beperking is het IQ bepalend. In de praktijk betekent dit momenteel dat iemand met een IQ van 85 of lager aanspraak kan maken op deze vorm van zorg. Het gaat hierbij om zowel de indicatie verblijf als de indicatie begeleiding. In het kader van de bezuinigen heeft het kabinet de IQ-maatregel voorgesteld, waarin ze deze norm willen verlagen naar een IQ van 70. Hierdoor zal een deel van de hulpbehoevende zwakbegaafden onder de compensatieplicht van de Wmo gaan vallen.

Voor deze doelgroep brengt dit grote veranderingen met zich mee omdat de Wmo een participatiewet is die er zorg voor draagt dat burgers zo lang mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving. De AWBZ is een collectieve ziektekostenverzekering voor niet individueel verzekerbare ziektekostenrisico’s. Door forse uitbreidingen zijn de kosten op de langere termijn onbeheersbaar geworden. Om dit te beteugelen kiest het kabinet ervoor, onder andere middels de IQ maatregel, een deel van de AWBZ zorg te decentraliseren naar de compensatieplicht van de Wmo.

Minister geeft gehoor aan kritiek

Er is veel kritiek vanuit de oppositie, maar ook vanuit belangenorganisaties, op dit voorstel. De VNG en de G32 (platform van de 32 middelgrote gemeenten) hebben hun zorgen over de maatregel geuit. Zij achten het onwaarschijnlijk dat (grote delen van) deze doelgroep zichzelf kan redden. Daarom pleiten zij voor een heroverwegen van de maatregel. De conclusie van de uitvoeringstoets, die het College voor zorgverzekeringen (CVZ) in opdracht van het ministerie van VWS deed, was dat de IQ-maatregel per 1 januari 2012 niet uitvoerbaar is. Staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (VWS) stelde de maatregel stelde uiteindelijk uit, maar gaf vorige maand aan dat ze nog steeds bezig is te verkennen hoe ze deze maatregel op een nette manier kan uitvoeren.

Ondanks kritiek, ook kansen voor hervormingen

Ondanks de kritiek bereiden gemeenten zich voor op deze maatregel en de complexe doelgroep die hiermee naar de Wmo komt. De uitgangspunten van de Wmo bieden ook aanknopingspunten voor het verbeteren van de zorg. De Wmo gaat namelijk uit van de capaciteiten, in plaats van de beperkingen van mensen. De zorgvraag wordt als uitgangspunt genomen voor het zoeken naar de beste oplossing bij het ondersteunen van de zelfredzaamheid van een specifieke cliënt. De AWBZ daarentegen gaat uit van het toekennen van voorzieningen.

Gemeenten kijken, bij de uitvoering van de Wmo, goed naar welke mogelijkheden mensen zelf of in hun sociale netwerk hebben om hen te laten participeren in de samenleving. De nadruk kan hierbij gelegd worden op informele zorg, om de ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers te verbeteren. Dit is een punt van discussie bij de zorg van gehandicapten, aangezien voorzieningen juist zijn voor het ontlasten van mantelzorgers die (deels) zorg voor hen dragen. Gemeenten zouden dit meer direct kunnen oppakken door het geven van informatie en het bieden van praktische en emotionele ondersteuning. Mantelzorgers hebben namelijk ondersteuning nodig, vaak in de vorm van een adempauze als zij continu belast zijn met de zorg van een naaste. De ervaring die gemeenten de afgelopen jaren hebben opgedaan met de uitvoering van Wmo, biedt daarom ook mogelijkheden tot het verbeteren van de zorg voor complexe doelgroepen als zwakbegaafden.

Cruciaal wordt dat gemeenten al in een vroeg stadium innovatieve oplossingen bedenken. Daarbij dient de nadruk te liggen op verbindingen met alle wetten, voorzieningen en ondersteuningsmogelijkheden, om vervolgens hierop in te spelen.

Jos van Heijningen, Senior Consultant WMO kantoor

Inkomensgrens Wmo, noodzaak of misvatting?

2011-12-12T16:51:00.002+01:00

Gemeenten mogen geen inkomensgrens stellen

Vorige week schreven wij over de achteraf opgelegd eigen bijdrage en de proefrechtszaak de Stichting de Ombudsman in dit kader heeft aangespannen. In de ontwikkeling dat gemeenten steeds vaker de juridische grenzen van de Wmo opzoeken om hun begroting sluitend te krijgen, heeft minister Schippers in haar antwoorden op Kamervragen, over de eerste termijn behandeling Begroting VWS 2012 op 10 november, een belangrijke uitspraak gedaan. De minister van VWS stelt namelijk dat gemeenten geen inkomensgrens mogen stellen voor Wmo-voorzieningen. Aanleiding van deze uitspraak is dat steeds meer gemeenten inkomensgrenzen stellen voor Wmo-voorzieningen zoals een scootmobiel, regiotaxi, rolstoel of traplift. Zij stelt dat dit niet is toegestaan, “De Wmo gaat uit van een individuele toetsing per cliënt en staat niet toe dat gemeenten in hun verordening een inkomensgrens instellen, waarboven geen aanspraak op een voorziening gemaakt kan worden.”, aldus minister Schippers.

Wmo laat onduidelijkheid bestaan

De Wmo gaat uit van een individuele toetsing per cliënt, waarbij de persoonskenmerken, de behoefte en de capaciteit van de aanvrager om uit het oogpunt van kosten zelf in maatregelen te voorzien. De gemeente kan vervolgens bepalen of aan betrokkene voor de voorziening een eigen bijdrage wordt gevraagd. Het laat gemeenten niet vrij in hun verordening een inkomensgrens in te stellen waarboven bij voorbaat geen aanspraak op een voorziening gemaakt kan worden, stelt minister Schippers.

De Centrale Raad van Beroep heeft tot op heden nog geen uitspraak gedaan over de vraag of het hanteren van inkomensgrenzen onder de Wmo in het algemeen is toegestaan. Uit de toelichting in het Staatsblad 2006 450, p. 16-18, blijkt dat gemeenten bevoegd zijn rekening te houden met de capaciteit van de aanvrager om uit het oogpunt van kosten zelf in de maatregelen te voorzien (artikel 4 lid 2 Wmo). Dit betekent dat, naast de lichamelijke, geestelijke en verstandelijke zelfredzaamheid, ook de financiële zelfredzaamheid een rol mag spelen in een besluit tot toekenning van een Wmo voorziening.

Dit betekent echter niet dat een aanvrager alleen op basis van inkomen uitgesloten mag worden. Hierbij zou een gemeente voorbij gaan aan de grondslag van Wmo waarin gesteld wordt dat gemeenten een compensatieplicht hebben. Het kan immers zo zijn dat een cliënt wel de financiële middelen heeft om een voorziening aan te schaffen, maar dat hij niet in staat is deze voorziening zelf te regelen.

Een inkomensgrens sluit mensen uit, een eigen bijdrage betrekt mensen

Het instellen van een inkomensgrens komt voort uit de beperkte financiële middelen van gemeenten bij de uitvoering van de Wmo. Om een alternatief te bieden bij de beheersing van om de zorgkosten te beheersen heeft het kabinet in het regeerakkoord afgesproken mensen met meer vermogen een hogere eigen bijdrage te laten betalen.

Door het invoeren of verhogen van een eigen bijdrage worden cliënten gedwongen na te denken over de voorzieningen die ze aanvragen. Wij denken dat deze maatregelen beter passen binnen de visie van de Wmo dan het instellen van een inkomensgrens. Een inkomensgrens sluit mensen uit, een eigen bijdrage betrekt mensen. De zorg moet namelijk daar geleverd worden waar nodig en van een eigen bijdrage gaat een zelfregulerend effect uit.

De achterliggende filosofie van de Wmo is het stimuleren van burgerparticipatie door de lokale overheid. Dit betekent dat elke aanvraag objectief behandeld dient te worden en dus geen cliënten op voorhand uit te sluiten van het indienen van een aanvraag op basis van hun inkomen of vermogen. De mogelijkheid voor elke inwoner om een aanvraag in te dienen in het kader van de Wmo is een belangrijke voorwaarde voor het gelijkheidsbeginsel. Het instellen van een inkomensgrens past in essentie niet binnen dit beginsel, een eigen bijdrage gebaseerd op financiële zelfredzaamheid wel.

Hans Hendriks, consultant WMO kantoor

Eigen bijdrage op lopende voorzieningen rechtmatig

2011-12-01T10:55:00.001+01:00

Verschillende gemeenten hebben besloten met ingang van 1 januari 2011 een eigen bijdrage op te leggen voor voorzieningen in het kader van de Wmo, zoals een scootmobiel, tillift of aangepaste tandem. De eigen bijdrage geldt niet alleen voor nieuwe aanvragen, maar wordt in veel gevallen ook geheven op lopende voorzieningen die voor 1 januari 2011 zijn verstrekt. Doordat de druk op de Wmo-budgetten opgevoerd wordt moeten gemeenten zoeken naar methodes om het beschikbare geld terecht te laten komen bij de mensen die de voorzieningen het hardst nodig hebben. Niet alleen is dit een punt waarover politieke verdeeldheid bestaat, ook over de juridische gevolgen is veel onduidelijkheid. Om hier juridische helderheid over te krijgen heeft Stichting de ombudsman een proefproces aangespannen inzake het opleggen van een eigen bijdrage aan een cliënt met een bestaande voorziening. De rechter heeft bepaald dat dit niet in strijd is met de Wet maatschappelijke ondersteuning.

Opleggen eigen bijdrage bestaande voorziening niet in strijd met de Wmo

Het voorbeeld dat bovenstaand geschetst wordt is een bezwaar dat Stichting de Ombudsman namens een cliënt met een scootmobiel, verstrekt in 2009, heeft aangetekend bij gemeente Ede. Dit bezwaar is afgewezen en vervolgens is hierop beroep aangetekend bij de rechtbank in Arnhem. Namens de cliënt heeft Stichting de Ombudsman diverse beroepsgronden aangevoerd. De belangrijkste grond is het schenden van het vertrouwensbeginsel, door achteraf een eigen bijdrage op te leggen zonder dat dit is aangekondigd ten tijde van de verstrekking. Daarnaast heeft de gemeente de voorziening destijds ‘om niet’ (in juridische termen betekent dat ‘gratis’ of in elk geval zonder tegenprestatie) verstrekt en zou de eigen bijdrage als voldongen feit zijn opgedragen aan de betreffende cliënt. Omdat er nog geen jurisprudentie is in deze kwestie heeft de rechtbank Arnhem deze de zaak doorverwezen naar een meervoudige kamer. Dat wil zeggen dat meerdere bestuursrechters zich over de zaak gebogen hebben.

Gemeente Ede heeft gehandeld in de geest der wet

Bij dit soort zaken even duurt het even voordat er voldoende jurisprudentie tot stand is gekomen om eenduidige antwoorden te geven. De rechtbank in Arnhem heeft in deze zaak echter een aantal uitspraken gedaan die voor ook voor andere gemeenten belangrijke aandachtspunten zijn:

In dit geval heeft de gemeente de cliënt tijdig geïnformeerd over het voornemen een eigen bijdrage op te leggen voor het gebruik van de voorziening. Dit heeft een ruime overgangstijd tot gevolg, waardoor er geen sprake is van schending van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, waaronder het vertrouwensbeginsel.
De gemeente heeft cliënt de keuze gegeven de voorziening te handhaven, te beëindigen of in een andere vorm voort te zetten. Hierbij dient in acht genomen te worden dat deze keuzevrijheid in dit geval wel relevant is, maar dat die bij verschillende gemeenten niet voor alle voorzieningen van toepassing is. Overigens is het opleggen van een eigen bijdrage bij sommige voorzieningen door de wetgever beperkt, zoals bij een (elektrische) rolstoel.
Het opleggen van een eigen bijdrage voor een bestaande voorziening in het kader van de Wmo mag. De rechtbank heeft in dit geval echter geen uitspraak gedaan over voorzieningen die verstrekt zijn voor 1 januari 2007 onder de Wet voorziening gehandicapten.

De rechtbank heeft het beroep op 8 september 2011 ongegrond verklaard. Stichting de ombudsman is tegen deze uitspraak in hoger beroep gegaan, dit hoger beroep dient in januari 2012.

Hans Hendriks, consultant WMO kantoor

Initiatief Caire pakt tekorten in zorg aan

2011-11-24T13:54:00.005+01:00

Caire brengt mantelzorgers, voorzieningen en initiatieven onder in een netwerk binnen de Wmo
Het goed organiseren van de zorg wordt in de toekomst steeds lastiger. De zorgvraag neemt namelijk toe door de vergrijzing, maar het aantal professionele hulpverleners neemt af en de zorgkosten stijgen. Bij de uitvoering van de Wmo lopen gemeenten hier ook tegenaan. Vele zorginitiatieven passeren de revue, maar welke mij met name opviel is het initiatief van Caire (http://www.caire.nu/). Caire is sociale online netwerk dat zich richt op mantelzorg en de patiënt. Middels een marktplaats in de zorg kunnen burgers voortaan bepaalde hulp zelf organiseren. De mantelzorgers en vrijwilligers krijgen erkenning en een beloning middels een nieuwe ‘valuta’, de zogenoemde ‘vlaggen’. Hiermee kan men sparen voor later als men zelf hulp nodig heeft. Deze vlaggen kunnen tevens worden overgedragen aan een ziek familielid, of ingewisseld worden tegen korting op producten of zorgverzekering. Mijns inziens sluit dit initiatief goed aan binnen de filosofie van de Wmo, dat uitgaat van eigen verantwoordelijkheid en het zelf organiseren. Middels een tool als Caire stel je mensen ook in staat tot het benutten van de eigen omgeving. Daarnaast wordt een nieuw potentieel netwerk gemobiliseerd.

Burgers en aanwezige voorzieningen beter inzetten met Caire
Er zijn al veel organisaties die maatschappelijk (willen) ondernemen, maar veelal lokaal en zonder samenhang. Middels Caire kunnen deze organisaties elkaar versterken en op deze manier kunnen ook bijvoorbeeld accommodaties als scholen en sportzalen veel rendabeler worden ingezet. Caire brengt de hulpvrager en de hulpaanbieders bij elkaar. Ze gaan ervan uit dat iedereen wel eens iets voor een ander wil doen. Daarnaast vinden mensen met een hulpvraag het moeilijk om steeds op dezelfde personen een beroep te moeten doen. Caire voorstaat dat iedereen zich kan aanmelden en hulp kan aanbieden, wanneer je zelf een keer patiënt bent dan helpen anderen jou. Een andere mogelijkheid is dat je al patiënt bent maar anderen wilt helpen met hetgeen dat jij nog wel kan, ondanks je beperking. Op deze manier ontstaat er een wisselwerking tussen aanbieders en vragers. Onderstaande video geeft duidelijk weer hoe het initiatief in zijn werk gaat.

Overheden afhankelijk van innovatie

Natuurlijk is er al vaker getracht een dusdanig netwerk op te zetten. Een voorbeeld hiervan is Buuv, een initiatief voor een netwerk van vrijwilligers. Hier is de afgelopen jaren ruim 600.000 euro ingestoken en tot nu toe zijn er pas 1000 mensen aangesloten op het netwerk. Het gewenste resultaat is wellicht uitgebleven wegens het feit het feit dat Buuv geen beloningssysteem kent. Als een initiatief als Caire maatschappelijke draagvlak krijgt, kan dit een bijdrage leveren aan het betaalbaar houden van de zorg. Dit initiatief is gericht op het vernieuwen van de zorgmarkt en maakt goed gebruik van de digitale mogelijkheden. Natuurlijk moet het landelijk ingezet worden en gebruik maken van de lokale benutting om de zorg dichter bij de mensen te brengen. Op deze manier kunnen er verbanden gelegd worden voor de gemeenten. Dit maakt burgers minder afhankelijk van de overheid en faciliteert hen een beroep te doen op hun eigen verantwoordelijkheid.

Grote spelers op de zorgmarkt als CZ, PGGM, Rabobank en Achmea, hebben de handen ineen geslagen binnen het initiatief onder de noemer ‘de nieuwe oude dag’. Doordat deze spelers hun steun aan Caire verlenen kan dit leiden tot een breed draagvlak. Vanuit vele gemeenten hoor ik dat ze graag willen optrekken met verzekeraars, maar dat men nog zoekende is op welk niveau. Voor gemeenten is dit initiatief, gezien de uitbreiding van taken en verantwoordelijkheden binnen de Wmo, een enorme kans. De budgetten worden namelijk kleiner en de vraag wordt groter. Daarom zal men moeten zoeken naar initiatieven die de kwaliteit waarborgen en de kosten positief in de kaart spelen. Caire voldoet aan deze eisen en het lijkt mij daarom waarschijnlijk dat dit initiatief zijn weg gaat vinden en toepasbaar wordt voor gemeenten. Wilt u uw mening delen over dit initiatief of kent u nog soortgelijke initiatieven, laat dan een bericht achter.

Martijn Pepping, management trainee WMO kantoor

De Kanteling en keukentafelgesprek na uitbreiding Wmo niet meer toereikend

2011-11-17T14:48:00.006+01:00

Op dinsdag 25 oktober vond op locatie van het UMC te Utrecht, in samenwerking met professor Guus Schrijvers, een werkconferentie plaats. Hier stond de vraag, hoe de indicatiestelling van die grote groep AWBZ cliënten die wegens de decentralisatie overkomt naar de Wmo moet plaatsvinden, centraal. Samen hebben we geconcludeerd dat, richting de toekomst, ‘het keukentafelgesprek’ door de uitbreiding van het takenpakket van gemeenten, meer een objectief en professioneel participatiegesprek gaan worden in plaats van een indicatiegesprek. De vraag die daardoor nu centraal staat, is hoe je het loket aan de voorkant inricht en vervolgens de protocollering van het gesprek vorm geeft. Ik nodig u uit hierover mee te praten.

Indicatiegesprek aan keukentafel naar objectief en professioneel participatiegesprekIn de conferentie kwam naar voren dat ‘De Kanteling’ een goede stap is geweest om de burger zo effectief en lang mogelijk zonder individuele voorziening aan de samenleving mee te laten doen. Het doel richting de toekomst, om de aanwezige voorzieningen zo breed en gericht mogelijk in te zetten en de hulp/zorg ook na de aangekondigde bezuinigingen betaalbaar houden, is mogelijk. Hiervoor zal ‘het keukentafelgesprek’ door de uitbreiding van het takenpakket van gemeenten, meer een objectief en professioneel participatiegesprek gaan worden in plaats van een indicatiegesprek.

Indicatieproces in de Wmo zeker na decentralisatie van begeleiding zeer complex

Aan de conferentie namen experts van de VNG, diverse gemeenten, zorgprofessionals, patiëntenorganisaties, onderzoeksinstellingen en zorgaanbieders deel. Wij hebben deze bijeenkomst, middels een workshop, in samenwerking met professor Guus Schrijvers, hoogleraar zorginnovatie van het Juliuscentrum van het UMC Utrecht, georganiseerd. Op deze manier willen wij middels samenwerking met gemeenten in een vroeg stadium inzicht geven in de impact op de Wmo. Op deze manier zijn gemeenten in staat om tijdig te anticiperen om problemen voor te blijven.

Het doel van de werkconferentie was op interactieve wijze met elkaar te komen tot een streefmodel indicatiestelling voor gemeenten, dat klaar is voor de toekomst. We hebben samen geconstateerd dat door de decentralisatie van begeleiding het indicatieproces zeer complex zal worden, aangezien vanaf 2013 burgers met onder andere een handicap en/of psychiatrische stoornis zich voor hun aanspraak op compensatie zullen melden bij het gemeenteloket. De discussie is aangegaan vanuit vier verschillende invalshoeken, zijne methodiek, machtsverdeling, scholing en kernwaarden. Er is veel gesproken over randvoorwaarden en omgevingsfactoren, waarna een van de conclusies is, dat er nog veel onduidelijkheden verhelderd moeten worden alvorens te komen tot een streefmodel.

Indiceren is ook in de Wmo specialistisch, maar breed kijken is tevens gewenst

Door de invoering van ‘De Kanteling’ hebben gemeenten steeds meer de neiging om indicatiestelling zelf uit te voeren. Na de decentralisatie van begeleiding is het de vraag of de gemeenten de indicatiestelling voor de nieuwe doelgroep kunnen en moeten gaan organiseren. De Kanteling is ingevoerd voor voorzieningen in de huidige Wmo. Het indiceren van beperkingen en de gevolgen van de decentralisatie van begeleiding voor de sociale omgeving vergt jarenlange ervaring en een professional die gebruik maakt van de juiste tools.

‘Pflegeversicherung’ gaat uit van eigen verantwoordelijkheid maar biedt geen zorg op maat

Als mogelijk voorbeeld van hoe het indiceren vorm gegeven worden kan, is gedurende de conferentie door professor Schrijvers ook het voorbeeld van de Duitse AWBZ genoemd. Deze zogenoemde ‘Pflegeversicherung’ geeft evenveel uit als in Nederland, terwijl Duitsland qua inwonersaantal vier maal groter is dan Nederland. Middels een indicatiegesprek wordt de kwaliteit van leven van de cliënt bepaald, hetgeen resulteert in een score van 0-100. Bij een score van 70 – 100 krijgt de cliënt niets. Bij een score tussen de 0-70 is er een onderverdeling in diverse klasses, die recht geven op financiële middelen (Pgb) of zorg in natura (ZiN). De financiële compensatie middels Pgb is slechts 70% van het ZiN budget maar hoeft niet te worden verantwoord. Bij ZiN krijgt de burger een lijst van erkende leveranciers, met verschillende tarieven. Kiest een cliënt voor een duurdere zorgleverancier, dan is het verschil tussen wat wel en niet wordt vergoed de eigen bijdrage. Conclusie: in Duitsland is het Rijk verantwoordelijk voor de kern van de behoefte van de inwoners, maar ze bieden zeker geen zorg op maat. Zorg op maat is iets wat de Nederlandse overheid juist hoog in het vaandel heeft staan, waardoor een implementatie hier moeilijk wordt. Maar het geeft zeker interessante punten voor discussie.

Wil je iets bereiken, betrek dan alle partijen vroegtijdig

Gemeenten moeten slim te werk gaan en ook regionale partners betrekken bij het in kaart brengen van de oplossingen. Er is een enorme informatiebehoefte en wil je iets bereiken, dan betrek je alle partijen vroegtijdig. De deelnemers aan de conferentie stelden, dat bij de indicatiestelling een scan van de gehele gezinssituatie de voorkeur geniet. Op deze manier kunnen beter de raakvlakken met o.a. de WWNV, jeugdzorg, schuldhulpverlening beter benut worden en kan de sociale kaart maximaal ingezet worden.

Na een degelijke inventarisatie is helder wat de impact van decentralisatie van begeleiding is voor een gemeente, waarna het beleid op fundeerde wijze en met gedegen informatie van de betrokken partijen verder ingevuld kan worden. Zoals eerder benoemd, is de vraag die daardoor nu centraal staat, hoe je het loket aan de voorkant inricht en vervolgens de protocollering van het gesprek vorm geeft. Ik nodig u uit hierover mee te praten.

Teun van der Linden, directeur WMO kantoor

Herorientatie AWBZ hulpmiddelen

2011-11-14T17:12:00.004+01:00

AWBZ-hulpmiddelen naar Zorgverzekeringswet

Op Zorgkrant.nl stond 10 november jl. een artikel over het plan van minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) om in 2013 de AWBZ-hulpmiddelen te verdelen over de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) bij gemeenten. Dit artikel was gebaseerd op een ingezonden brief van Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Chronisch zieken en Gehandicapten Raad Nederland (CG-raad).

Minister Schippers
Bron: Rijkswaterstaat

Deze groepen, gesteund door de Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie (NPCF), de koepel van Ouderenorganisaties (CSO), Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA) en ActiZ, zijn voorstander van het idee om het aantal loketten te verminderen. Maar volgens hen leidt de oplossing van de minister om de AWBZ-hulpmiddelen te verdelen over Zvw en Wmo tot onduidelijkheid voor de burger, stijgende kosten en uitvoeringsproblemen.

Als oplossing dragen zij aan alle AWBZ-hulpmiddelen over te brengen naar de Zvw. Omdat veel hulpmiddelen uit de AWBZ zijn gericht op revalidatie en vanuit de Zvw zou hierdoor, volgens deze groepen, een betere aansluiting op de zorgketen zijn. Daarnaast zou dit leiden tot minder onduidelijkheid en uitvoeringproblemen, als de zorgverzekeraars in 2013 de AWBZ voor eigen verzekerden gaan uitvoeren.

Deze brief geeft stof tot nadenken, daarom is het van belang hier kort te schetsen wat de heroriëntatie van AWBZ-hulpmiddelen voor gemeenten en zorgverzekeraars precies betekent.

Heroriëntatie hulpmiddelen bij gemeenten
Voor Nederlandse gemeenten, die vanuit de Wmo verantwoordelijk zijn, betekent deze heroriëntatie hulpmiddelen een aanvulling op de reeds ingezette beleidslijn door het ministerie van VWS. Deze uitbreiding van taken past prima binnen de kaders van de Wmo, waar het gaat om het stimuleren van zelfredzaamheid en participatie van de burger.

Gemeenten zijn al bekend met het inkoopbeleid van hulpmiddelen en het aanbestedingsrecht. Een groot deel van de gemeenten heeft al contracten met leveranciers van revalidatiehulpmiddelen, die in staat zijn ook deze uitbreiding van hulpmiddelen te leveren. Hierdoor betreft de heroriëntatie hulpmiddelen inhoudelijk voor gemeenten slechts een uitbreiding van twee categorieën, namelijk enerzijds een categorie van kortdurende uitleen, welke spoedig geleverd moet kunnen worden, en anderzijds een categorie van meer specialistische hulpmiddelen.

Op deze terreinen zullen gemeenten een aantal keuzen moeten maken ten behoeve van het uitvoeringsmodel. Als gemeenten (en zorgverzekeraars) het huidige model met betrekking tot levering, onderhoud en administratieve afhandeling zo voortzetten, dan ligt het merendeel van de activiteiten bij de leverancier. Hierdoor betreft het een relatief beperkte budgettaire wijziging. Concluderend kunnen we daarom stellen, dat de werkelijke kosten van de uitvoering per gemeente mede afhankelijk zijn van de keuzen welke de gemeente maakt met betrekking tot de lokale invulling.

Heroriëntatie hulpmiddelen bij zorgverzekeraars
Voor de zorgverzekeraars houdt de heroriëntatie hulpmiddelen, zowel inhoudelijk als financieel, geen grote verandering in. Het merendeel van de hulpmiddelen welke overkomen vanuit de AWBZ worden reeds (voor lange duur) ingekocht en verstrekt door de zorgverzekeraar. Het budgettair effect is beperkt, omdat tegenover het deel van de AWBZ dat overkomt naar de Zvw, een ander deel staat dat vanuit de Zvw over gaat naar de Wmo.

Terugblik: het besluitvormingsproces

Hoe is besloten tot de heroriëntatie hulpmiddelen? Hierbij een kleine terugblik op de aanleiding en eerdere gebeurtenissen.

In 2004 heeft de Tweede Kamer verzocht de bestaande regelingen te vereenvoudigen. Dit verzoek is voor VWS aanleiding geweest te starten met het project ‘Heroriëntatie hulpmiddelen’, met als doel bestaande knelpunten op te lossen en het voor de burger makkelijker te maken. Als eerste stap zijn gebruikers, voorschrijvers, zorgverzekeraars en gemeenten gevraagd naar de belangrijkste knelpunten en mogelijke oplossingen.

Aan het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) is in september 2008 gevraagd een uitvoeringstoets te houden die de praktische gevolgen van deze herverdeling in kaart moest brengen. In juli 2009 heeft het CVZ het rapport Heroriëntatie Hulpmiddelen uitgebracht. In dat rapport adviseert het CVZ op welke wijze de hulpmiddelenzorg voor de burger logischer ingedeeld kan worden. Als reactie op het advies van CVZ hebben Zorgverzekeraars Nederland (ZN) een alternatieve indeling voorgesteld. Zowel het advies van CVZ als dat van ZN gaat uit van het opheffen van de AWBZ-regeling voor kortdurende uitleenhulpmiddelen, echter waar het CVZ uit gaat van participatie hulpmiddelen welke wordt toegevoegd aan de Wmo, kiest ZN voor het onderbrengen van participatie hulpmiddelen bij de zorgverzekeraar.

Het ministerie van VWS heeft vervolgens eind 2009 een rapport uitgebracht waarin het voorstel van CVZ en ZN met elkaar zijn vergeleken zijn. In dit rapport blijft het advies van CVZ, om de hulpmiddelen naar thema te herschikken binnen Zvw en Wmo, gehandhaafd. Dit advies is uiteindelijk overgenomen: op dit moment staan we aan de vooravond van de implementatie hiervan.

Blik op de toekomst: maximale invulling

Met dit besluit weten cliënten, gemeenten, zorgverzekeraars en andere belangengroepen waar ze aan toe zijn. Er is een weloverwogen keuze gemaakt en het telkens opnieuw bediscussiëren ‘wat eventueel de andere opties zijn’ voegt weinig toe.

De impact van dit besluit voor gemeenten is relatief beperkt, dit betekent echter niet dat er niet veel georganiseerd dient te worden. Een constructieve houding vanuit alle partijen is vereist, indien men binnen de kaders voor een maximale invulling wil zorgen. Dit zal uiteindelijk de cliënten ten goede komen, een doel dat we uiteindelijk allemaal nastreven.

Concreet betekent het besluit heroriëntatie hulpmiddelen het volgende:

alle hulpmiddelen die te maken hebben met de zogenoemde ‘zelfredzaamheid in en om de woning’ worden in de Wmo ondergebracht;
hulpmiddelen welke primair gericht zijn op een specifieke beperking, behoren tot de Zvw;
de aanspraak op bruikleen verpleegartikelen (kortdurende uitleenregeling) uit de AWBZ verdwijnt;
hulpmiddelen uit deze AWBZ-kortdurende uitleenregeling die aan zelfredzaamheid gerelateerd zijn komen in de Wmo en de hulpmiddelen die bedoeld zijn voor een specifieke beperking worden bij Zvw ondergebracht.

De nieuwe regelingen gaan in ieder geval in vanaf 2013 om gemeenten en zorgverzekeraars voldoende voorbereidingstijd voor de invoering te bieden. Op deze manier kan de heroriëntatie hulpmiddelen gelijk lopen met de decentralisatie van begeleiding uit de AWBZ naar de Wmo.

Teun van der Linden

Decentralisatie extramurale begeleiding van AWBZ naar Wmo

2011-10-14T11:46:00.002+02:00

Omdat in deze blog de Wmo centraal staat, schetsen wij hierbij een kort maar helder beeld van de belangrijkste verandering binnen de Wmo die de gemeenten te wachten staat: de decentralisatie van de extramurale begeleiding van AWBZ naar Wmo.

Dit is de omvangrijke decentralisatie die het kabinet Rutte heeft aangekondigd, om de extramurale begeleiding van de AWBZ naar de Wmo te decentraliseren. Dit betekent dat cliënten die nu dagbesteding en begeleiding ontvangen vanuit de AWBZ, vanaf 2013 tot de compensatieplicht van de Wmo, en dus de verantwoordelijkheid van gemeenten, zal behoren. De decentralisatie van de extramurale begeleiding is, na onder andere de pakketmaatregel en de Kanteling, de volgende grote verandering binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning voor gemeenten.

Als achtergrondinformatie is het goed te weten dat op dit moment, binnen de AWBZ, circa 180.000 mensen één of meerdere indicaties voor extramurale begeleiding hebben. Hiermee is een bedrag gemoeid van zo’n € 2,8 miljard. Ter vergelijking: bij de decentralisatie van hulp bij het huishouden in 2007 ging het ‘slechts’ om een bedrag van € 1,2 miljard, daarnaast was de doelgroep minder complex en divers. De diversiteit aan doelgroepen waar gemeenten nu mee te maken krijgen is groot, denk bijvoorbeeld aan cliënten met een zintuiglijke, lichamelijke of een verstandelijke handicap. Doordat er geen verzekerde rechten overgaan zal de gemeente de begeleiding onder de compensatieplicht opnieuw vorm moeten geven.

De decentralisatie van begeleiding biedt gemeenten de kans op lokaal niveau maatwerk te leveren en de begeleiding dicht bij de burger te organiseren. Gemeenten staan daarbij voor de uitdaging de begeleiding voor deze nieuwe, omvangrijke en diverse groep van cliënten zo optimaal mogelijk te regelen, met een goede balans tussen kwaliteit, keuzevrijheid, toegankelijkheid én kosten. Bij de decentralisatie is een doelmatigheidskorting van ongeveer 5% (€ 140 miljoen) opgenomen, ten opzichte van het huidige bedrag dat in de AWBZ gemoeid is met begeleiding. Maar naast deze bezuinigingsmaatregel van 5%, komen de uitvoeringkosten ook voor rekening van de gemeenten. Het budget waarmee gemeenten de extramurale begeleiding moeten inrichten is dus substantieel lager dan het huidige budget binnen de AWBZ. Hierdoor zullen gemeenten op zoek moeten naar creatieve oplossingen en regionale samenwerking. Echter zullen er altijd complexe gevallen blijven, die gemeenten niet anders dan één-op-één kunnen overnemen vanuit de AWBZ; denk bijvoorbeeld aan meervoudig gehandicapten, die vooral veel baat hebben bij regelmaat en structuur.

Gemeenten kunnen, om dit probleem te ondervangen, de begeleiding anders vormgeven en doelmatig uitvoeren door de interne werkprocessen efficiënt in te richten. Daarnaast heeft de gemeente de mogelijkheid de indicatiestelling goed te regelen en synergie te bereiken in de aansluiting op de bestaande lokale voorzieningen en gemeentelijke domeinen, zoals bijvoorbeeld het woonbeleid en de re-integratie.

Met bovenstaande zijn de belangrijke veranderingen die decentralisatie met zich meebrengt kort beschreven. In toekomstige blogs zullen wij zeker dieper ingaan op de decentralisatie en meer aandacht besteden aan het proces, de valkuilen en de mogelijkheden die deze grote ommezwaai biedt.

Teun van der Linden

Welkom

2011-10-13T14:13:00.005+02:00

Welkom op de weblog van het WMO kantoor. Op deze weblog schrijven onze medewerkers over de Wmo, in de breedste zin van het woord. De reden voor ons om een eigen weblog te starten is dat de ontwikkelingen binnen de Wmo elkaar snel opvolgen. Een weblog kan deze ontwikkelingen in kaart brengen en helpen bij scheppen van orde in alle beschikbare informatie. Tevens willen hiermee anderen die zich bezig houden met de Wmo inspireren, informeren, uitdagen en prikkelen!

Actuele trends en gebeurtenissen komen volop aan bod en met behulp van artikelen, foto’s, video’s en links belichten we onderwerpen die interessant, inspirerend of opmerkelijk zijn. Blijf op de hoogte en bezoek regelmatig deze weblog. Onder elke blog zal komen te staan wie de schrijver is zodat u weet wie de medewerker achter het verhaal is. Laat gerust een reactie achter want interactie met onze lezers en mede-Wmo werkers is natuurlijk waar we naar streven.

WMO kantoor